De kreet "We gaan Zimbabwe achterna" ligt onderhand voor op de lippen bij iedereen die kritiek heeft op de Zuid-Afrikaanse regering. Het begint een cliché te worden, ja. Maar soms...
Een van de beruchte
blue light brigades – roekeloos voortjakkerende konvooien dure Duitse automobielen die ANC-hotemetoten vervoeren - reed vorige week in Kaapstad bijna een hardloper van de sokken. De 25-jarige student riep een verwensing en stak z’n middelvinger omhoog, niet wetende dat
The Prez verscholen zat achter de donkergetinte ramen.
Binnen de kortste keren werd hij door de beveiligers aangehouden wegens belediging van Jacob Zuma, 24 uur de cel in gegooid en aan de tand gevoeld over zijn politieke voorkeuren en wat dies meer zij. Ook zijn huis werd doorzocht. Nou was deze Chumani Maxwele gelukkig een
card carrying member van de ANC, maar anders had het heel anders voor hem kunnen aflopen.
Helen Zille, oppositieleidster van de DA en premier van de provincie Westkaap, heeft het incident aangegerepen om de
blue light bullies in de ban te doen. Binnen haar provinciegrenzen mogen voortaan alleen nooddiensten nog met zwaailichten op pad.
De zwaailichtbrigades hebben geen beste reputatie; er zijn al meer voetgangers en atuomobilisten verongelukt. Recent werd ook een oudere mevrouw kilometers achtervolgd en aangevallen door een boze ANC-topman uit Kwazulu-Natal, omdat die vond dat de bestuurster niet snel genoeg aan de kant was gegaan.
Las net in de krant The Star dat een van Nelson Mandela’s kleinkinderen ooit aan opa had gevraagd waarom hij als president geen motorescorte had. "Dat hebben we in Zuid-Afrika niet nodig", antwoordde Madiba; knipogend: "dat soort dingen laten we wel aan meneer Mugabe over."
Diezelfde krant publiceerde eerder deze week op de voorpagina een groot artikel over de luxueuze levensstijl van ANC-jeugdleider Julius Malema, inmiddels omgedoopt tot Juwelius. Onder de kop Malema’s Millions berichtte de krant hoe Malema op een officieel ANC-salarisje van tweeduizend euro (plus een stuk of vier bedrijven die hij op zijn naam heeft staan) twee kapitale keten heeft gekocht, plus drie bijpassende blingbakken: een Mercedes Benz, een Aston Martin en een Range Rover. Daarnaast wordt deze voorvechter van het communisme regelmatig gesignaleerd in glanzende Gucci-pakken, afgerond met een peperduur Breitling-horloge.
Het artikel werd aangekondigd als de eerste in een serie waarin de levensstijlen van Zuid-Afrika’s politici onder de loep worden genomen.
De ANC roept nu dat de krant met de goede naam en faam van hun beminde Juliusje in diskrediet heeft gebracht, en eist dat The Star per onmiddellijk z’n verontschuldigingen aanbiedt. De ANC jeugdliga schreeuwt dat de krant niets te maken heeft met het privé-leven van Malema. "Dit slaat helemaal nergens op!" Juweliusje zelf beet de verslaggeefster toe: "Jezelf, je man en je gezin. Ga dáár maar over schrijven!"
Opvallend is dat de de kritiek vooral een hoog 'waar bemoeien jullie je mee' gehalte heeft, en worden de beweringen nauwelijks inhoudelijk weerlegd.
Nou kan en mag The Star dit nog brengen, maar zo langzamerhand bekruipt je het gevoel dat het met de vrijheid van meningsuiting bergafwaarts gaat in Zuid-Afrika. In elk geval daar waar het de ANC betreft. En in een dicatuur (eenpartijstaat?) is de persvrijheid zoals bekend het eerste slachtoffer.
Van alle Afrikalanden heeft Zimbabwe momenteel het grootste aantal journalisten in ballingschap: 48. Meer dan Ethiopië (41) of het door burgeroorlog verscheurde Somalië (30). Ik hoop niet dat het nog zo ver komt dat ook Zuid-Afrikaanse kranten in het buitenland gemaakt moeten worden.
